Vì sao viết IELTS Writing đúng ngữ pháp nhưng vẫn bị chấm thấp

Rất nhiều người học IELTS gặp cùng một vấn đề. Họ viết bài khá trôi chảy, hiếm khi sai thì hay chia động từ, câu văn nhìn chung gọn gàng và đúng cấu trúc. Tuy nhiên, điểm Writing Task 2 vẫn chỉ quanh quẩn ở mức 5.5 đến 6.0 và rất khó bứt lên cao hơn.

Cảm giác phổ biến nhất là không hiểu mình đang sai ở đâu. Bài không có lỗi ngữ pháp nghiêm trọng, từ vựng cũng không quá đơn giản, nhưng kết quả thi lại không phản ánh đúng công sức bỏ ra.

Thực tế, nguyên nhân của vấn đề này không nằm ở ngữ pháp. Nó nằm ở cách người học đang hiểu sai bản chất của IELTS Writing.

IELTS Writing không phải là bài kiểm tra khả năng viết câu đúng. Đây là bài kiểm tra khả năng tư duy học thuật và lập luận bằng tiếng Anh. Khi nhìn bài viết dưới góc độ này, người học sẽ thấy rõ vì sao “đúng ngữ pháp” vẫn chưa đủ để đạt band cao.

Lý do 1: Bài viết không làm đúng nhiệm vụ của đề bài

Một trong những lỗi nghiêm trọng nhất nhưng lại rất phổ biến là hiểu sai yêu cầu của đề. Nhiều bài viết đúng câu, đúng ngữ pháp, nhưng lại trả lời không đúng dạng câu hỏi mà đề bài đưa ra.

Ví dụ, đề yêu cầu người viết đưa ra mức độ đồng ý hay không đồng ý, nhưng bài viết lại triển khai theo kiểu phân tích hai mặt mà không thể hiện rõ quan điểm cá nhân. Hoặc đề yêu cầu phân tích nguyên nhân và giải pháp, nhưng bài viết chỉ tập trung nói về nguyên nhân, hoàn toàn bỏ qua phần còn lại.

Trong những trường hợp này, dù câu văn có đúng đến đâu, bài viết vẫn bị trừ điểm nặng ở tiêu chí Task Response. Đây là tiêu chí đánh giá việc người viết có trả lời đúng và đủ yêu cầu của đề hay không. Một bài viết làm sai nhiệm vụ của đề gần như không có cơ hội đạt band cao, bất kể ngữ pháp tốt đến mức nào.

Lý do 2: Ý không sai nhưng cách triển khai quá nông

Rất nhiều học viên có ý tưởng đúng và hợp lý, nhưng cách phát triển ý chỉ dừng ở mức kể lại hoặc mô tả hiện tượng. Ý được nêu ra nhưng không được đào sâu, không có giải thích rõ ràng vì sao điều đó xảy ra, cũng như vì sao nó quan trọng trong bối cảnh của đề bài.

Một đoạn văn band thấp thường chỉ xoay quanh việc lặp lại ý chính bằng những cách diễn đạt khác nhau. Trong khi đó, một đoạn văn band cao cần thể hiện rõ lập luận học thuật, bao gồm việc nêu quan điểm, giải thích nguyên nhân, phân tích hệ quả và đưa ra ví dụ cụ thể để minh họa cho lập luận đó.

Giám khảo không chấm điểm dựa trên việc ý tưởng có “hay” hay không. Họ chấm khả năng lập luận và phát triển ý một cách logic và thuyết phục. Khi ý tưởng không được triển khai đủ sâu, bài viết khó có thể vượt qua mức điểm trung bình.

Lý do 3: Thiếu coherence dù từng câu đều đúng

Một vấn đề khác thường gặp là bài viết nhìn từng câu riêng lẻ thì ổn, nhưng khi đọc cả đoạn hoặc cả bài lại rất mệt. Nguyên nhân là các câu không được kết nối với nhau theo một mạch tư duy rõ ràng.

Nhiều người học cố gắng dùng thật nhiều từ nối như moreover, furthermore hay additionally, nhưng các câu vẫn rời rạc vì không phục vụ cho cùng một ý trung tâm. Topic sentence của đoạn không dẫn dắt được nội dung phía sau, khiến đoạn văn thiếu trọng tâm và thiếu sự liền mạch.

Trong IELTS Writing, coherence không đến từ việc dùng nhiều linking words, mà đến từ việc mỗi câu đều đóng góp cho một lập luận chung. Khi mạch lập luận bị đứt đoạn, điểm Coherence and Cohesion sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, dù ngữ pháp từng câu không có lỗi.

Lý do 4: Từ vựng đúng nhưng quá an toàn và thiếu linh hoạt

Nhiều bài viết ở band 5.5 đến 6.0 sử dụng từ vựng hoàn toàn đúng nghĩa, nhưng vốn từ lại khá phẳng. Từ khóa chính bị lặp lại nhiều lần, các cụm từ đi kèm theo chủ đề còn nghèo nàn, và khả năng paraphrase chưa linh hoạt.

Lexical Resource trong IELTS không chỉ đánh giá việc dùng từ đúng hay sai, mà còn đánh giá độ đa dạng và khả năng sử dụng từ vựng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau. Một bài viết không mắc lỗi từ vựng nghiêm trọng vẫn có thể bị chấm thấp nếu vốn từ quá an toàn và thiếu chiều sâu học thuật.

Lý do 5: Bài viết không thể hiện rõ quan điểm của người viết

Một lỗi tinh tế nhưng rất quan trọng là bài viết thiếu dấu ấn cá nhân. Nhiều bài đọc giống như tóm tắt sách hoặc ghép các câu mẫu lại với nhau, không thể hiện rõ stance hay góc nhìn nhất quán của người viết.

Giám khảo chấm rất nhiều bài mỗi ngày. Những bài viết trung lập một cách máy móc, không có quan điểm rõ ràng, thường bị xếp vào nhóm generic response. Đây là nhóm bài rất khó đạt band 7 trở lên, dù ngữ pháp và từ vựng đều ở mức ổn, ngoài ra bạn có thể tham khảo cách tính điểm IELTS.

Gốc rễ của vấn đề nằm ở cách học Writing

Nguyên nhân sâu xa nhất là người học đang luyện IELTS Writing như luyện ngữ pháp. Họ tập trung vào việc viết câu cho đúng, nhưng chưa chú ý đủ đến việc xây dựng lập luận học thuật.

Trong khi đó, IELTS Writing đánh giá khả năng suy nghĩ, tổ chức ý tưởng và trình bày quan điểm một cách logic bằng tiếng Anh. Viết nhiều không đồng nghĩa với viết đúng cách. Nhiều học viên viết ít hơn, nhưng dành thời gian phân tích đề và sửa bài sâu, lại có tốc độ tăng band nhanh hơn rõ rệt.

Nếu người học đang rơi vào tình trạng viết đúng câu nhưng điểm vẫn thấp, rất có thể vấn đề không nằm ở trình độ tiếng Anh. Vấn đề nằm ở cách tiếp cận IELTS Writing ngay từ đầu. Trong thực tế giảng dạy, thầy gặp rất nhiều trường hợp ielts writing đúng ngữ pháp nhưng vẫn bị chấm thấp vì người học chưa hiểu rõ tiêu chí chấm điểm và cách triển khai lập luận học thuật.