80% học viên IELTS Writing sai ngay từ câu đầu tiên nhưng không hề biết

Trong quá trình dạy IELTS Writing cho học viên Việt Nam, thầy nhận ra một lỗi xuất hiện lặp đi lặp lại ở rất nhiều trình độ khác nhau. Từ người mới lên 5.0 cho tới nhóm đã học 6.0–6.5. Lỗi này không nằm ở từ vựng hay ngữ pháp. Nó xuất hiện ngay từ câu đầu tiên của bài Task 2.

Điều đáng nói là phần lớn người học hoàn toàn không nhận ra mình đang sai.

Họ nghĩ mình viết đúng. Thậm chí còn nghĩ là viết khá học thuật.

Sai lầm thực sự nằm ở đâu

Rất nhiều câu mở bài nhìn qua thì “đúng form”. Có paraphrase. Có từ vựng học thuật. Có cấu trúc quen thuộc mà hầu như trung tâm nào cũng dạy.

Nhưng khi đọc kỹ, câu đó không trả lời đúng câu hỏi của đề.

Ví dụ rất phổ biến trong lớp thầy. Đề hỏi liệu chính phủ có nên chi tiền cho nghệ thuật hay nên ưu tiên các lĩnh vực thiết yếu khác. Học viên mở bài bằng cách nói về vai trò quan trọng của nghệ thuật đối với xã hội hiện đại.

Câu này không sai về mặt ngôn ngữ. Nhưng nó đang trả lời một câu hỏi khác. Đề không hỏi nghệ thuật quan trọng hay không. Đề hỏi về ưu tiên ngân sách.

Ngay từ câu đầu, người viết đã lệch khỏi trọng tâm.

Theo tiêu chí chấm chính thức của IELTS, đây là lỗi Task Response. Giám khảo đánh giá rất nặng việc thí sinh có trả lời đúng câu hỏi hay không. Thông tin này được nêu rất rõ trong tài liệu công khai của IELTS trên trang chính thức của British Council và IELTS.org.

Vì sao lỗi này xảy ra ở rất nhiều người

Nguyên nhân đầu tiên là người học được dạy công thức quá sớm. Họ học cách paraphrase đề, nhưng không được dạy cách phân tích câu hỏi. Khi gặp đề, phản xạ đầu tiên là tìm câu mẫu phù hợp, không phải xác định đề đang hỏi điều gì.

Nguyên nhân thứ hai là tâm lý sợ viết đơn giản. Nhiều học viên tin rằng mở bài phải nói những ý “to”, mang tính khái quát cao thì mới được điểm cao. Trong khi thực tế, IELTS đánh giá khả năng trả lời đúng câu hỏi cụ thể, không phải khả năng nói chung chung.

Theo mô tả band điểm Task Response trong IELTS Writing Band Descriptors, việc trả lời lệch trọng tâm ngay từ đầu sẽ khiến bài khó vượt band 6, dù từ vựng hay ngữ pháp có tốt hơn. Thầy thường trích dẫn phần này cho học viên xem trực tiếp từ tài liệu chấm điểm của IELTS để họ hiểu vấn đề nằm ở đâu. Ngoài ra, các em có thể tham khảo thêm về những qui định cần lưu ý khi viết bài luận trong IELTS WRITING.

Hậu quả của việc sai ngay từ câu đầu

Rất nhiều học viên IELTS Writing sai ngay từ câu đầu tiên, khi câu mở bài sai trọng tâm, toàn bộ đoạn mở bài bị lệch. Quan điểm đưa ra phía sau cũng dễ bị lệch theo. Người viết có cảm giác mình đang trả lời đề, nhưng thực chất đang nói vòng ngoài.

Giám khảo thường nhận ra điều này rất nhanh. Đây là dấu hiệu điển hình của bài band trung bình. Các đoạn thân bài phía sau có thể có ý hay hơn, nhưng lỗi logic ban đầu vẫn kéo điểm Task Response xuống.

Theo hướng dẫn chấm của Cambridge Assessment English, giám khảo không cộng điểm cho nội dung “có liên quan” nếu nó không trực tiếp trả lời câu hỏi của đề.

Vì sao người học rất khó tự nhận ra lỗi này

Người học thường đọc lại bài của mình bằng chính cách hiểu ban đầu về đề. Trong đầu họ đã mặc định một hướng trả lời, nên khi đọc lại, mọi thứ vẫn thấy hợp lý.

Chỉ khi có người khác chỉ ra rằng “Câu đầu này không trả lời câu hỏi của đề”, họ mới bắt đầu nhận ra vấn đề. Đây cũng là lý do vì sao viết rất nhiều bài nhưng không sửa đúng lỗi tư duy thì band gần như không thay đổi.

Một thay đổi nhỏ nhưng tạo khác biệt lớn

Trong các lớp gần đây, thầy luôn yêu cầu học viên làm một bước trước khi viết. Trước khi paraphrase, trước khi dùng từ học thuật, họ phải viết ra một câu trả lời rất đơn giản cho đề. Có thể bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Chỉ cần đúng trọng tâm.

Nếu câu đó trả lời đúng câu hỏi, lúc đó mới bắt đầu viết mở bài học thuật.

Chỉ thay đổi này thôi, rất nhiều học viên bắt đầu viết rõ ràng hơn. Mở bài ngắn hơn, nhưng đúng trọng tâm hơn. Logic của cả bài cũng ổn định hơn.

Cách học cũ là học mẫu câu rồi áp vào đề. Cách này từng hiệu quả nhiều năm trước. Nhưng với cách chấm hiện tại của IELTS, nó không còn phù hợp.

Nếu các em đang học IELTS Writing và cảm thấy mình viết không quá tệ nhưng điểm mãi không nhích, rất có thể vấn đề nằm ngay ở câu đầu tiên.

Câu hỏi quan trọng không phải là câu mở bài có học thuật hay không, mà là. Nó có trả lời đúng câu hỏi của đề hay chưa.

Người mất gốc IELTS Writing nên bắt đầu từ đâu